fizik

ana

lise1

ELEKTRİK YÜKÜ

Yazar fizik

Pazar, 04 Şubat 2007

ELEKTRİK YÜKÜ: Elektrik akımlarında akan ya da metal olmayan iki farklı cismin birbirine sürtülmesi durumunda cisimlerin yüzeyinde biriken elektrik miktarıdır.

Atomların içinde üç tür parçacık bulunur. Proton, elektron ve nötron. Bunlardan sadece proton ve elektron birbirine büyük bir kuvvet uygular. Bu kuvvet kütleçekim kuvveti değildir, çünkü kütle çekimden çok büyüktür. Fakat nötron, protonlarla elektronlar arasındaki bu etkileşime katılmaz. Yani nötron ne protonu iter veya çeker, ne de elektronu. Bu olayı aşağıdaki gibi gösterebiliriz.

Atomun yapısını oluşturan parçacıklardan protonlar birbirini iter. Elektronlar da birbirini iter. Ama bir protonla bir elektron birbirini çeker. Nötronlar ise birbirine veya diğer parçacıklara herhangi bir kuvvet uygulamaz. Bu yüzden, proton ve elektronlara yüklü parçacıklar, nötrona ise tüksüz parçacık denir.

Bu sebepten proton ve elektrona yüklü parçacık, nötrona ise yüksüz parçacık denir. Hatta protona artı yüklü, elektrona eksi yüklü parçacık denilmiştir. Elektrik yükü dendiği zaman bu yüklü parçacıklar anlaşılmalıdır.

Yüklü bir cisim içindeki atomların toplam proton sayıları elektron sayılarına eşit değildir. Eğer cisimde proton fazlalığı varsa cisim (+) yüklü, elektron fazlalığı varsa (-) yüklüdür. cisimdeki proton ve elektron sayıları eşitse cisim yüksüzdür (nötrdür).

Bir cisimdeki yük miktarını belirlemek için cismin kaç tane fazlalık proton veya elektrona sahip olduğu söylenebilir. Fakat bu sayılar çok büyük sayılar olacağından, yük miktarını ölçmek için şöyle bir yöntem geliştirilmiştir.

6,25.10¹⁸ tane proton = 1 Coulomb (Kulon diye okunur, C ile gösterilir.)

Bu sayede yük miktarını Coulmb birimi ile ölçebiliriz. Hatta bir protonun yük miktarını Coulomb birimi ile ifde edelim.

6,25.10¹⁸ tane proton 1 C ise

1 tane proton ?
_______________________________________

1/(6,25.10¹⁸)=1,6.10^-19 C

Benzer şekilde bir tane elektronun yükü = -1,6.10^-19 C dur.

Devami

Yorum Ekleyin (0)

Related Articles:

Son Güncelleme ( Salı, 17 Temmuz 2007 )

GENLEŞME

Yazar fizik

Pazar, 04 Şubat 2007

Genleşme, ısıtılan cisimlerin, boyunda, yüzeyinde veya hacmindeki değişmedir

genişleme anlamından gelir. Sıcaklığı artırılan bir cismin uzunluk ya da hacminin değişmesi olayıdır.

Katıları, sıvıları ya da gazları oluşturan tanecikler, ortalama konumları çevresinde sürekli çalkalanma halindedirler. Bu cisimlerden birine ısı biçiminde enerji verilirse, bu enerji kinetik enerji ye dönüşür; dolayısıyla, kinetik enerjisi artan tanecikler daha şiddetle çalkalanır ve daha geniş alana yayılmaya çalışırlar; yani sıcaklığı yükselen cisim (katı,sıvı, gaz) aynı zamanda genleşir

Katılarda genleşme []

Dışarıdan ısı alan maddenin taneciklerinin kinetik enerjisi, dolayısıyla taneciklerin titreşim hızı artar. Tanecikler birbirinden uzaklaşmaya başlar. Bu olay genleşme adı ile anılır. Tersine olarak madde dışarıya ısı verdiğinde (madde soğutulduğunda) maddenin taneciklerinin kinetik enerjisi, dolayısıyla taneciklerin titreşim hızı azalır ve maddenin hacmi küçülür.

Maddelerin genleşmesi ya da tersine büzülmesi sırasında büyük kuvvetlerin ortaya çıkması, tren raylarında, köprü gibi yapılarda hasarlara neden olmaktadır. Bu yüzden tren yaylarının eklenti yerlerinde boşluklar bırakılır, köprüler demir makaralar üzerine oturtulur. Çevremizdeki bu tür yapıları gözlemleyerek genleşme ile ilgili bir çok örnekler bulabiliriz.

Boyca uzama

Bir metal çubuğun ısıtılmadan önceki ilk boyu, l0 olsun. Bu metal çubuğu ısıttığımızda boyu uzayarak son boyu l olur. Boyca uzama miktarı (Δl);

ΔL =l-l0 = L0.λ.Δt bağıntısıyla bulunur.

Burada, l0 :Metalin ilk boyu. λ:Metalin boyca genleşme katsayısı. Δt = t_son-t_ilk : Metalin ısıtılmadan önceki sıcaklığı ile ısıtıldıktan sonraki sıcaklığının farkıdır.

Yüzeyce genişleme

Bir metal levhanın ısıtılmadan önceki ilk yüzeyi S0 olsun. Bu metal levhayı ısıttığımızda, yüzey artarak son yüzeyi S olur.

ΔS = S-S0.2 λ.Δt bağıntısıyla hesap edilir.

Burada; S0:Metalin ilk yüzü. 2λ:Yüzeyce genleşme katsayısı (Boyca genleşmenin iki katıdır.) Δt = t_son-t_ilk :Sıcaklık farkıdır

Hacimce genişleme

Metal bir kürenin ısıtılmadan önceki ilk hacmi V0 olsun.Bu metal küreyi ısıttığımızda son hacmi V olur. Hacimce genleşme miktarı ΔV,

ΔV = V-V0 =V0.3λ.Δt bağıntısıyla hesap edilir.Burada; V0:Metal kürenin ilk hacmi. 3λ:Hacimce genleşme katsayısı (Dikkat edilirse boyca genleşme katsayısının üç katıdır.) Δt = t_son-t_ilk : Sıcaklık farkıdır.

Sıvılarda genleşme

Sıvıların ısıtılmadaki davranışlarını, katılarda olduğu gibi inceleyemeyiz. Çünkü, sıvıları katılar gibi şekillendirmek, örneğin boru haline getirmek imkansızdır. Bu yüzden, sıvıların, bir kap içinde incelenmeleri gerekir.

Sıvıların genleşmesinden sıvılı termometrelerde, sıcak su kazanlarında, termosifonlarda ve kalorifer sistemlerinde yararlanılır. Sıvıların genleşme miktarı aşağıdaki bağıntı ile hesaplanır.

ΔV = V. a. Δt

Bağıntıda ΔV sıvının hacimce genleşme miktarı, V sıvının ilk hacmi, a sıvının hacimce genleşme katsayısıdır.