Fizik deneye ve
ölçmeye dayalı bir bilim dalı olduğundan, ölçme sonuçları kesin ve anlaşılır
bir biçimde ifade edilmelidir. Ölçmeleri ifade etmek için kullanılan en basit
ve genel dil sayılardır.
Fizikte bazı
büyüklükler sayılarla ifade edilebildiği halde, bazılarının ifade
edilebilmesinde sayılar yeterli olmamaktadır. Sayılarla birlikte yönün de
belirtilmesi gerekir. Bu nedenle fizikte büyüklükler skaler ve vektörel
büyüklükler olmak üzere iki gruba ayrılır.
İsim: Vektorler 1
Tanım: Vektörler Konu Anlatımı
Vektorler 2
İsim: Vektorler 2
Tanım: Vektörler Konu Anlatımı
1. Skaler Büyüklükler
Kütle, enerji,
sıcaklık, iş, elektrik yükü, zaman, hacim ... gibi fiziksel büyüklüklerde yön
ve doğrultu söz konusu değildir. Bu büyüklüklerin sayısal değeri ile birimi
verildiği zaman büyüklük hakkında yeterli bilgiye sahip oluruz. Bu tür
büyüklüklere skaler büyüklükler denir.
2. Vektörel Büyüklükler
Hız, kuvvet,
ivme, yer değiştirme gibi fiziksel büyüklükler yönlü büyüklüklerdir. Bu tür
büyüklükler yalnız sayı ve birimle ifade edilemez. Büyüklüğü, başlangıç
noktası, yönü ve doğrultusu ile bilinebilen niceliklere vektörel büyüklükler
denir.
30 km/saat hızla giden
bir tren denildiği zaman, olay net olarak ifade edilmemiş demektir. Hangi yönde
gittiği sorusu akla gelmektedir. Örneğin kuzeye doğru 30 km/saat hızla giden tren denilseydi, tam olarak ifade edilmiş olurdu.
Vektörlerin Gösterimi
Vektörel
büyüklükler şekilde görüldüğü gibi yönlendirilmiş doğru parçası ile gösterilir.
Bu vektörün dört
elemanı vardır.
1. Uygulama
Noktası: Vektörel büyüklüğün uygulandığı
noktaya uygulama ya da başlangıç noktası denir. Yukarıdaki vektörün uygulama
noktası O noktasıdır.
|
2.
Büyüklüğü : Vektörün sayısal değerine o
vektörün büyüklüğü denir. Şekildeki ölçekli düzlemde verilen K vektörünün
büyüklüğü 4 birimdir. |
|
|
3.
Yönü : Vektörel büyüklüğün
yönü,doğru parçasının ucuna konulan okun yönündedir. Şekildeki K vektörünün
yönü O dan A ya yöneliktir. Veya doğu yönündedir. |
| |
4.
Doğrultusu : Vektörel büyüklüğün hangi doğrultuda olduğunu gösterir.
Şekilde K ile L vektörlerinin yönleri zıt fakat her ikisi de kuzey–güney
doğrultusundadır.
Buna
göre, birbirlerine paralel olan vektörler çakışık olmasalarda doğrultuları
aynı olur. |
|
|
|
|
|
İki
Vektörün Eşitliği
Aynı
yönlü ve büyüklükleri eşit olan iki vektör birbirine eşittir. Şekilde, K ile
L vektörlerinin şiddetleri, yönleri ve doğrultuları eşit olduğu için bu
vektörler eşit vektörlerdir. (K = L) |
|
|
Bir
Vektörün Negatifi
Bir K
vektörüyle aynı büyüklüğe sahip, fakat yönü K vektörünün tersi olan vektöre,
K vektörünün negatifi denir. Yani bir vektör ters döndürüldüğünde o vektörün
işareti değişir.
|
|
|
Vektörlerin
Taşınması
Bir
vektörün büyüklüğünü ve yönünü değiştirmeden bir yerden başka bir yere
taşımak mümkündür. Eğer vektörün yönü değiştirilerek taşınırsa, o vektör
başka bir vektör olur.
|
|
|
