fizik

RİSTAL ÖRGÜ VE ÖRGÜ ÖTELEME VEKTÖRLERİ

Kristal Örgü:

     Kristali oluşturan atomların ortaya çıkardığı olaylardan çok kristalin geometrik özellikleriyle ilgilenilir. Bu yüzden her atom o atomun denge konumuna yerleştirilen geometrik bir nokta ile temsil edilir. Böylece kristalinki ile aynı geometrik özelliklere sahip bir desen elde edilir. Bu geometrik düzene kristal örgü ya da sadece örgü adı verilir.

Örgü Öteleme Vektörleri

ŞEKİL 4

ŞEKİL 5

Kristal örgü: Kristal yapıları açıklamak için ortaya konan tamamen geometrik bir yapıdır. Çünkü kristaliografide kristali oluşturan atomlardan kaynaklanan olaylardan çok kristalin geometrik özellikleriyle ilgilenilir. İdeal bir kristal örgü geometrik bir yapıya sahiptir ve periyodik tekrarı ile uzayı doldurur. Üç boyutlu değilse uzayı doldurur.

Bravais Örgü: Kristal yapıları açıklamakta kullanılan temel kavramlardan biridir. Periyodik bir yapısı olup bu yapıya kristalin tekrarlanmış birim yapıları yerleştirilmiştir. Örnek olarak  şekil-1 deki örgü Bravais örgü olup her örgü noktasına bir atom (veya molekül) yerleştirilmiştir. Bu atomlar örgüye aittir.

Birim Hücre (Birim Yapı): Ele alınan kristal yapının küçük bir birimi olup tekrar edildiği zaman tüm kristali oluşturur. Birim hücre seçilirken öyle seçilmeli ki bu hücrenin hacmi eldeki kristalin hacmini boşluk bırakmadan doldurmalıdır. Birim hücrede bir veya birden fazla atom yada molekül bulunabilir. Birim hücrenin seçimi tamamen keyfidir. Ve kristal simetrisine uygun olarak seçilir.

Temel Birim Hücre: Bir kristali başka deyişle örgüyü temsil edebilecek en küçük hacimli (iki boyutlu uzayda en küçük olanlı) birim yapıya denir. Şekil-1 de ve paralel kenarları temel birim hücredir.  paralel kenarı ise birim hücredir. Tek atomlu kristallerde temel birim hücrede örgü noktaları vardır ve genellikle bu nokta hücrenin köşesinde bulunur. Birim hücrede ise seçime göre birden fazla örgü noktası bulunabilir. Temel birim hücreye ilkel hücre, birim hücreye ise ilkel olmayan hücre denir.

Yapı Vektörleri ya da Temel Öteleme Vektörleri:

Birim hücre yapmaya yarayan ve iki boyutlu uzayda aynı doğrultuda, üç boyutlu uzayda aynı düzlemde bulunmayan vektörlere denir. Şekil-1 de bir düzlemdeki yapı vektörleri  gösterilmiştir. Bu vektörler lineer bağımsız vektörlerdir. Yani biri diğeri cinsinden ifade edilemez. Üç boyutlu uzayda bu vektörler  ya da  şeklinde gösterilirler.

Bravais Örgü Özellikleri:

1-        1-       Bravais örgü sonsuz tane noktanın öyle düzenlenmesidir ki hangi noktadan bakarsanız bakınız noktanın düzenlenmesi aynıdır.

2-        2-       Bravais örgüsünde herhangi bir örgü noktası başlangıç seçilmek üzere başka bir örgü noktası         şeklinde ifade edilebilir. Burada  tamsayılardır.

         Eğik örgü

  Bal peteği örgüsü

     Eğik örgü bir bravais örgüdür. Çünkü A,B ve C noktalarından hangisinden bakılırsa bakılsın örgü aynı görünümdedir (1. özellik). Yine her noktaya A noktasından

     Bağıntısı ile ulaşılmaktadır (2. özellik). O halde bu örgü bravais örgüdür.

     Oysa bal peteği örgüsüne sahip yapı P ve Q noktalarından bakınca düzenlenmiş noktalar aynı görünümde olup R noktasından bakıldığı zaman sistemin 180° döndüğünü gösterdiği için bu örgü bravais örgü değildir.

Bir Örgünün Koordinasyon (düzen) Sayısı : (En yakın komşu sayısı)

         Bir bravais örgüde verilen bir noktaya en yakın noktalara en yakın komşular denir. Bravais örgünün peryodik yapısından dolayı her noktanın aynı sayıda komşu sayısına sahip olması bravais örgünün bir özelliği olup bu sayıya koordinasyon sayısı denir.

Yorumlar (0)

Bu icerige ait yorumlari masaustune alabilirsiniz

Yorum Yazin

Adiniz

Email

Baslik

Yorum

eksi not | arti not

Bu yoruma abone ol (Sadece kayitli kullanicilar icin)

Okudum ve kabul ediyorum Yorum gonderim kurallari.

Lutfen resimdeki guvenlik kodunu girin

Yorum Ekleyin