fizik

    X IŞINLARININ BULUNUŞU:

 

X ışınları 19. yüzyılın sonunda Röntgen tarafından bulundu . Bu ışınlar havası boşaltılmış lambaların (Crookes lambası , akkor katotlu lambalar vb .) dışında da yayılırlar . Ampul yüzeyinin katot ışınlarıyla bombardıman edilen kısımlarında meydana gelirler . Röntgen bulduğu bu ışınların yapısını bilmediğinden bunlara X adını verdi . X ışınları yaygın olarak x ışını  tüplerinde ve son zamanlarda büyük hızlandırıcılarda (senkrotron ışıması) üretilmektedir . Bunlar,özellikle madde içine girme özellikleri bakımından kullanılır .

 

Madde ve Isı

 

          Maddeye dışarıdan ısı verilir yada alınırsa maddenin sıcaklığı değişir. Dışarıdan ısı alan maddenin Kinetik Enerjisi dolayısıyla taneciklerinin titreşim hızı artar. Tanecikleri bir arada tutan kuvvetler yenilerek birbirinden uzaklaşmaya başlar. Buna genleşme denir.

        Maddenin ısı kaybetmesi durumunda taneciklerinin Kinetik Enerjisi azalır. Madde soğur ve tanecikler birbirine yaklaşır.

       Sıcak bir cisim ile soğuk bir cisim birbirine değdirildiğinde aralarında ısı alışverişi yaparak ısısal dengeye ulaşırlar ve sonunda karalı bir durumda kalırlar.

     

                     Isı ve Sıcaklık

Isı : Maddeleri oluşturan molekül ve atomların hareket veya Kinetik ve Potansiyel enerjilerinin toplamına ısı denir.

     Isı Q ile gösterilir. Isı bir enerji şeklidir. Isı birimi kalori (cal. ) veya Joule (J) dir.

          1 Cal = 4,18 J       veya            1j=0,24 Cal.            1kCal = 1000Cal

Kalori : Bir gram saf suyun sıcaklığını 1 atm basınç altında 1^oC ( 14,5 ^oC den 15,5 ^oC ye ) yükselten ısı 

              miktarıdır.

Sıcaklık : Bir maddenin  yapısındaki molekül veya atomların ortalama Kinetik enerjilerinin ölçümüne

                sıcaklık denir.

     Sıcaklık t veya  T ile gösterilir. Sıcaklık termometre ile ölçülür. Bazı termometreler şunlardır : Celsius (^oC) , Fahrenheit ( ^oF )   Kelvin ( ^oK )  ve Reomor ( ^oR )  gibi.

          

                  Termometreler

 

 

Bu termometreler arasındaki     bağıntılar :

 

 C = K-273 =F-32 = R  = X - X₁

100      100       180    80   X₂ –X₁ 

 

 

 

 

 

 

 

 

Celsius ve Kelvin Termometreler Arası Dönüştürme

K = C + 273

Örnek :  50 ^oC  kaç ^oK dir ?                Çözüm :    K=C + 273 =50 + 273 =323

Örnek :  300 ^oK  kaç  ^oC dir ?             Çözüm :    C=K – 273 =300 – 273 =27

 

            0^oK  veya    -273 ^oC     ye  Mutlak Sıfır  denir.

 

Celsius  ve Fahrenheit Termometreler Arası Dönüştürme

 

    C    = F - 32           veya kısaca  F = 1,8 . C +  32

100            180

 

Devamını oku...

MADDE  VE ELEKTRİK

 

Elektriklenme ve Elektrik Yükü

 

     Elektrik yükünü ileten maddelere iletken maddeler , iletmeyen maddelere de yalıtkan maddeler  denir. Maddeler üç şekilde elektriklenirler.

1- Sürtünme ile elektriklenme

2- Dokunma ile elektriklenme

3- Etki  ile elektriklenme

 

1- Sürtünme İle Elektriklenme

 

 

 

 

 

 

 

 

 

      Bir cam çubuğu bir ipek parçasına sürtüp yalıtkan bir iple asalım. İkinci bir cam çubuğu yine ipek parçasına sürtüp birinci cam çubuğa yaklaştırırsak birbirini iter.

     Benzer şekilde  bir ebonit çubuğu yünlü kumaş parçasına sürtüp yalıtkan bir iple asalım. İkinci bir ebonit çubuğu yine yünlü kumaş parçasına sürtüp birinci ebonit çubuğa yaklaştırırsak yine birbirini iter.

     Bir cam çubuğu ipek parçasına sürtüp yalıtkan bir ip ile asalım. Bir ebonit çubuğu yünlü kumaş parçasına sürtüp çam çubuğa yaklaştırırsak birbirini çeker.

     Buradan şu sonuçlar çıkarılabilir : Maddeler sürtünme ile elektriklenebilirler. İki çeşit elektrik yükü vardır. Cam çubuk ve onun yükü gibi yüklere Pozitif( + ) yük denir. Ebonit çubuk ve onun yükü gibi yüklere de Negatif ( - )  yük denir. Aynı yükler birbirini iter , farklı yükler birbirini çeker. Sürtünmede sürtünen maddelerden biri  (+) yükle yüklenirse diğeri ( - ) yük ile yüklenir. Örneğin cam çubuk ipek parçasına sürtündüğünde cam çubuk (+) yük ile yüklenirken ipek parçası (-) yük ile yüklenir.

     Durgun haldeki elektrik yüklerine Statik ( Durgun ) elektrik denir. Durgun halde bulunan elektrik yükleri arasındaki kuvveti ve bununla ilgili kavramları inceleyen FİZİK dalına Elektrostatik denir.

Nötr :Pozitif ve negatif yüklerin birbirine eşit olmasıdır.

Topraklama : Yüklü cisimlerin , iletken tel ile toprağa bağlanmasına topraklama denir.

   Topraklama ile yükler  toprağa veya yer küreye geçer. Yer küre elektrikçe nötr kabul edilir.

  Topraklama bu şekilde gösterilir.

 

Devamını oku...

ELEKTRİK  YÜKÜNÜN  ÖLÇÜLMESİ  VE  ELEKTRİK  AKIMI

 

        Elektrik yüklerinin ( elektronların ) iletken içindeki hareketi elektrik akımını oluşturur. Elektrik yüklerinin hareketine elektrik akımı  denir.

        Metallerde iletkenliği sağlayan serbest elektronlardır. Sıvı çözeltilerde ve gazlarda ise pozitif ve negatif yüklü iyonlardır.

        Elektrik akımının yönü pozitif yüklerin hareket yönü ile aynı yönlü , negatif yüklerin (elektronların ) hareket yönü ile zıt yönlü kabul edilmektedir.

       Elektrik yükünün ölçülmesi için yük ölçer gerekir. Basit bir elektrik devresinde şunlar bulunabilir : Üreteç , iletken teller , lamba , reosta , anahtar  gibi.

      Pil devrede elektron akışının sürekliliğini sağlayan bir üreteçtir. Pilin (+) ve (-) kutupları vardır. Pilin devrede yük akışını sağlamasının nedeni (+) ve (-) kutuplar arasında potansiyel farkının (gerilim) olmasıdır. Potansiyel farkı ( V ) sıfır olduğunda yük akışı durur ve akım geçmez.

 

 

Devamını oku...