fizik

ELEKTRİK  AKIM  KAYNAKLARI

    Bir iletkenden elektrik akımının geçebilmesi için iletkenin iki ucu arasında bir potansiyel farkı olmalıdır. Elektrik akımı katı iletkenlerde (-) uçtan  (+) uca doğru akan elektronlar , sıvı ve gazlarda ise  (+) ve (-) iyonların hareket etmesiyle sağlanır.

    Elektrik akımı , elektrik yüklerinin iki nokta arasında sürekli akışıdır. Elektrik devrelerinde iki nokta arasında potansiyel farkı oluşturan ve yüklerin sürekli olarak hareketlerini sağlayan düzeneklere Elektrik  Akımı Kaynakları denir. Örneği  pil , akümülatörler ve elektrik santralleri  gibi. Elektrik akım kaynakları ikiye ayrılır. Bunlar doğru akım kaynakları  ve Alternatif akım kaynaklarıdır.

Doğru  Akım  Kaynakları

     Kimyasal reaksiyonlar sonucu elektrik akımı  elde etmek mümkündür. Elektrik enerjisi üreteçlerde elde edilir.

Doğru Akım ( DC ) : Bir elektrik devresinde elektrik yüklerinin veya akımın belli bir yönde akan , yön değiştirmeyen ve şiddeti değişmeyen akıma doğru akım denir.

     Bir yönde akım sağlayan kaynaklara da doğru akım kaynakları denir. Örneğin  Pil , akümülatör ve dinamo gibi.

a ) PİLLER

     Piller kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine çevirir. (+) ve (-) kutupları vardır. Dolu pilin kutupları arasında Potansiyel farkı vardır. Çeşitli piller vardır. Her pilin yapısında iki elektrot ve elektrotların içine batırıldığı bir elektrolit vardır. Potansiyel farkı Voltmetre veya elektrometre ile ölçülür. Potansiyel farkı birimi  Volttur. Piller  basit pil , kuru  pil ve doldurulabilen piller diye üçe ayrılır.

1-Basit  Bir Pil  Yapma

ELEKTRİK  DEVRELERİ

      Elektrik yüklerinin üretecin bir kutbundan çıkarak diğer kutba gitmesi için oluşturulan düzeneğe elektrik devresi denir.

a)  Bir Elektrik  Devresinde Devre Elemanları

      İletken teller , üreteç , lamba , direnç , reosta , anahtar ,ampermetre , voltmetre , elektrik tüketiciler , sigorta , transformatör , kondansatörler ,  diod  , transistör , devre elemanlarından bazılarıdır.

Üreteç : Elektrik devresinde potansiyel farkı oluşturarak yük geçişini sağlayan  elemanlardır.

   Şeklinde gösterilir.

Anahtar :  İstenildiğinde akım geçişini sağlayan veya kesen elemanlardır.

   Şeklinde gösterilir.

Direnç : Elektrik devresinde akımın geçişine karşı koyan elemanlardır.

      Şeklinde gösterilir

Reosta : Elektrik akımının şiddetini değiştirmek için kullanılır.

   Şekillerinden biriyle gösterilir.

Elektrik  Tüketiciler ( Almaç ) : Elektrik enerjisini  değişik enerjilere dönüştürür.

Ampermetre :  Akım şiddetini ölçer. Devreye seri bağlanır.

    Şeklinde gösterilir

Voltmetre  : Potansiyel  Farkını ölçer devreye  paralel bağlanır.

     Şeklinde gösterilir

Devamını oku...

Özel rölativite teorisinin sonuçları, pekçok fizikçi tarafından, nükleer ve yüksek enerji fiziğinin hesaplamalarında, istisnasız hiçbir değişikliğe uğramadan kabul gördü. Teorinin deneysel çalışmalarının sonuçlarına ek olarak, bazı doğrudan ve sağlam kanıtları da vardır. Fiziğin bu bölümünü anlatan deneylerle okuyucular çok bilgili olmadığından, bu tür deneylerin detaylarını açıklamak mümkün olmayacaktır. Bu amaçla, özel rölativite teorisini doğrulayan bazı deneyleri kısaca aşağıdaki başlıklar altında toplayabiliriz.

A.    Hızın, kütle artışı ile değişimi

B.    Uzunluk daralması, zaman genleşmesi

C.    Rölativistik kütle-enerji ilişkisi

D.    Hızların toplamı

E.     Rölativistik Doppler etkisi

Momentum- Enerji Dört Vektörü

Işık hızının sabitliğinin diğer bir sonucu da, bir parçacığın momentum-enerjisinin değişmezliğidir. Bir parçacığın dinamik hali, p_x, p_y, p_z ve iE/c olan tek bir dörtlü uzay vektörü ile tanımlanır. Eğer parçacığın p momentumu,  E_o durgun enerjisi ve E toplam enerjisi varsa rölativiteden;

E² = p² c² + E_o²

ki burada ’dir. Yukarıdaki eşitliği tekrar yazdığımızda;

veya

                                                                       (1)

denklemlerini elde ederiz. m_o sabit olduğundan E_o’da sabittir. Dolayısıyla iE_o/c oranı ve momentumda uzunluk birimi de sabittir. Denklem (2.13)’den, bir parçacığın momentum-enerji dört vektörünün büyüklüğü değişmezdir. Bunu daha başka bir şekilde de ifade edebiliriz: Bir parçacığın E_o durgun enerjisi, ölçüldüğü eylemsiz çatıdan bağımsız olarak sabittir. Üç uzay ve bir zaman bileşenlerinin bir dört vektör oluşturması gibi momentumun p_x,  p_y,  p_z bileşenleri ve enerjinin bir bileşeni  iE/c, bir momentum-enerji dört vektörü oluşturur. Rölativistik dinamiğin varsayımına göre herhangi bir eylemsiz sistemdeki momentum-enerji dört vektörünün aynı değizmez büyüklükte sonuçlanmasıdır. Buna göre eğer bir parçacığın momentumu ve enerjisi iki farklı eylemsiz sistemde ölçülmüş ise şunu yazabiliriz:

Momentum-enerji değişmezliği:

                                                                     (2)

Uzay-zaman dört vektörü ile momentum-enerji dört vektörü arasında bir benzerlik görülür. Lorentz dönüşümlerinde aşağıdaki değişiklikler yapılırsa Denklem (2.3)’de verilen momentum-enerji dönüşümleri elde edilebilir;

x, y, z yerine sırasıyla  p_x, p_y, p_z ,

ve

ict     yerine     iE/c                                                                                                  (3)

ve tam tersi de doğrudur.