fizik

Bir yıldızın evrimindeki aşamalar büyük ölçüde iki etmene bağlıdır. 1) Cismin kütlesi 2) Cismin yakın bir çift yıldız sisteminin bileşenlerinden biri olup olmadığı. Tekil halde bulunan ve kütlesi Güneş’inkinin 1,4 katından daha küçük olan bir yıldız, sıcak bir çekirdek halinde kaldığında, genellikle bir kımızı devden bir “beyaz cüceye” dönüşür. Bu yoğun çekirdek beyaz cüce yıldızın kendisidir; genleşen ve geçici olarak yıldızı çevreleyen gaz kabuğuna ise “gezegensel bulutsu” denir. birbirine yakın iki yıldızdan oluşan bir çift yıldız sisteminde ise küçük yıldız beyaz cüceye dönüşürken, büyük yıldız bir kırmızı dev halini alır. Bu arada beyaz cücenin devin dış katmanlarındaki malzemeleri kendine doğru çekmesiyle, beyaz cücede termonükleer reaksiyonlar başlar. Bu tepkimeler, birikmiş malzemeleri kısa ama şiddetli bir patlamayla püskürterek yıldız “nova1ya dönüşür. Kütlesi Güneş’ininkinin beş katından daha büyük olan tekil yıldızlarda, çekirdeğindeki füzyon olayları sonucunda, yıldızın dış katmanlarının şiddetle patlaması “süpernova” haline gelmesine neden olur. Süpernova patlamasından sonra çekirdek “nötron yıldızı” halinde kalabilir. Pek çok nötron yıldızı, çok düzenli aralıklı kısa darbeler biçimine radyo ışınımı salar. Bu tür yıldızlara “pulsar” denir. Süpernova artığının kütlesi, Geüneş’in kütlesinin 2-3 katı kadarsa, bu kütle iç çökmeyi sürdürür ve sonuçta kütle çekimi alanı tüm madde ve enerji biçimlerini kapacak güçlü bir “kara delik” haline gelir (Ana Britannica).