fizik

Bir atom, pozitif yüklü bir çekirdek ile bunu saran negatif yüklü elektronlardan meydana gelmiştir. Bir veya daha fazla elektron yeteri kadar enerji olarak çekirdekten ayrılabilirler. Böylece serbest elektronlar ve pozitif iyonlar kalır. Bu olaya “iyonlaşma” denir. elektronlar Bohr kuramına göre, çekirdeğe bağlı olarak uygun enerji düzeylerinden birisinde kalır. Bir atomun yada iyonun en küçük bağlı enerji durumu “alt düzey”dir. bundan başka durumlar “uyarılma” düzeyleridir (T.L.SWIHART, 1970).

E = E₁ -                                                                                                       (1)

            Burada E₁ = 13,6 eV elektronu atomdan ayırmak için gereken enerjidir (iyonlaşma enerjisi). İkinci terim ise n. yörüngede dolanan elektronu atomdan ayırmak için yapılan iştir (harcanan enerji). Eşitlik sonunda bulunan E enerjisi ise uyarılma enerjisidir (H. KÖROĞLU, 1968).

            Atomun uyarılma düzeyleri çizgi tayfını tayin eder. bu da atomun sahip olduğu iyonlaşma düzeyine bağlıdır. Örneğin; nötr helyumun (veya HeI) iki bağlı elektronu vardır. bu karışık bir tayf verir. Bir kez iyonlaşmış helyumun (HeII) hidrojen atomu gibi bir tek bağlı elektronu vardır. HeII, iki elektronunu kaybetmiş helyumdur. Bu nedenle elektronu olmadığı gibi tayfı da yoktur (T.L.SWIHART, 1970).

            Eğer herhangi bir uyarılma düzeyindeki atom dış etkilerden korunabilirse çok çabuk ara uyarılma düzeylerinden geçerek ve foton vererek alt düzeye iner. Buna “kendiliğinden salma” denir. fotonun frekansı uygun ise, atomu etkileyerek daha düşük uyarılma ve iyonlaşma düzeylerine geçirerek eşit bir foton salmasına yol açar. Bu olaya da “etkiyle salma” yada “zorla salma” denir. sonuç olarak atomun üç çeşit ışınım geçişi vardır. bunlar soğurma, kendiliğinden salma ve zorla salmadır (T.L.SWIHART, 1970).